به گزارش خبرگزاری حوزه، در این نوشتار به این سوال و شبهه میپردازیم که آیا اصرار جمهوری اسلامی بر دشمنی با اسرائیل و تلاش برای محو آن، موجب بروز این جنگ خانمانسوز نشده است؟
رژیم اسرائیل، رژیمی غاصب و متجاوز و مهمترین عامل بیثباتی منطقه است. مناقشه ایران و اسرائیل ریشههای ساختاری، تاریخی، اخلاقی و دینی دارد و محصول تصمیم فردی و تصمیم یک فرد نیست. تنش میان ایران و اسرائیل بیش از چهار دهه است که وجود دارد؛ این تنشها شامل رقابتهای منطقهای، اختلاف ایدئولوژیک، ترور و حملات متقابل بوده است. در چنین ساختاری، هیچ رهبر واحدی، حتی اگر نقش مهمی در جنگ داشته باشد، علت یگانه آغاز جنگ محسوب نمیشود. بنابراین، حتی اگر ایران آغازکننده جنگ با اسرائیل بود، نمیتوان رهبری ایران را مقصر جنگ دانست، چه رسد به اینکه ریشه اصلی و علت مهم جنگ، موجودیت و رفتارهای اسرائیل است.
بدون شک، اقدامات طرف اسرائیلی همواره نقش محرک داشته و زنجیره واکنش را ایجاد کرده است. در سالهای اخیر، حملات زیر به ایران رخ داده است:
ـ ترور فرماندهان نظامی ایران
ـ حملات هوایی به نیروهای وابسته به ایران در سوریه
ـ حملات سایبری و خرابکاری در تأسیسات ایران
ـ حمله به خاک ایران یا منافع ایران در خارج
ـ و دهها جنایت دیگر
در چنین وضعیتی، بهصورت طبیعی واکنش ایران بخشی از چرخه اقدام و پاسخ بوده است. بنابراین، نمیتوان آغاز جنگ را به طرف ایرانی نسبت داد.
اختیار تصمیمگیری امنیتی در ایران چندلایه است، نه تکنفره. اگرچه مقام رهبری در این زنجیره نقش نهایی را دارد، اما شورای عالی امنیت ملی، نیروهای مسلح، وزارت اطلاعات، سپاه و نهادهای مشورتی همگی در روند تصمیمگیری دخیلاند. بهویژه در مسائل جنگی، تصمیمات معمولاً جمعی و مبتنی بر ارزیابیهای میدانی است. پس نمیتوان مسئولیت هیچ رویدادی را به صورت یک فرد واحد محدود کرد. بسیاری از جنگها نتیجه تصمیمی واحد نیست؛ بلکه حاصل تشدید تدریجی در اثر چند حادثه، مثلاً ترور، پاسخ محدود، حمله متقابل، محاسبه غلط یا پیامهای اشتباه میان طرفین است. در چنین سناریویی، عاملگذاری تکنفره از نظر تحلیل روابط بینالملل فاقد دقت است.
موضع رسمی ایران، دفاعی است، نه تهاجمی؛ ایران روایت خود از ورود به درگیری را پاسخ به تجاوز معرفی میکند.
در نظریههای حقوق بینالملل، اگر درگیری در چارچوب دفاع در برابر حمله تعریف شود، نسبت دادن مقصر بودن به طرف مدافع بهطور مطلق منطقی نیست (حتی اگر پاسخ طرف مدافع بیش از حد باشد)، چه رسد به موضوع ایران و اسرائیل که بهاذعان همه تحلیلگران بیطرف و منصف، اسرائیل طرف متجاوز و پاسخ ایران در حد متعارف بوده است. بهخصوص در این زمینه، اسرائیل با حمایت آشکار و همراهی دولت ایالات متحده آمریکا تجاوزات خود را پیش میبرد.
مرکز مطالعه و پاسخگویی به شبهات حوزه های علمیه
نظر شما